Zimbabwe, Wschodnie Highlandy

W poniedziałek 18 października dojechaliśmy do Nyanga, gdzie w małym warsztacie wymieniliśmy olej w skrzyni biegów. Pracujący w warsztacie mechanik zaczął cicho, tak by nikt inny nie słyszał, opowiadać nam o sytuacji politycznej w kraju. Mówił, że dwa lata temu mieszkało w Nyanga wielu białych, którzy prowadzili prywatne firmy, między innymi i ten warsztat samochodowy. Około 15 różnych firm zostało przejętych przez jedną osobę związaną z reżimem i doprowadzonych zostało do ruiny. Biali mieszkańcy musieli opuścić swoje domy i rozjechali się po świecie. Podczas naszej rozmowy do warsztatu zawitał pewien jegomość, na widok którego nasz rozmówca zamilkł. Jak się później dowiedzieliśmy był to pracownik służby bezpieczeństwa, który przyszedł sprawdzić kto i po co zawitał do jego miasteczka. Pożegnaliśmy się z mechanikiem i pojechaliśmy do parku narodowego Nyanga. Na jego obrzeżach znajduje się hotel, który w przeszłości był częścią posiadłości, której właścicielem był Cecil John Rhodes – przedsiębiorca, polityk, wizjoner, który miał wielki wpływ na historię południa Afryki na przełomie XIX i XX wieku. Dość powiedzieć, że człowiek ten zarządzał z ramienia Korony Brytyjskiej terenami dzisiejszego Zimbabwe i Zambii, które wówczas nosiły nazwę Rodezji (od jego nazwiska) i był założycielem firmy wydobywającej diamenty w Kimberley, w dzisiejszym RPA. Odwiedziliśmy ten hotel z nadzieją, że napijemy się tam dobrej kawy, ale kelner (sądząc po stroju pełniący też rolę ogrodnika) zaproponował nam rozpuszczalną Ricoffy. Nieco rozczarowani pojechaliśmy zwiedzić park i włóczyliśmy się po nim do końca dnia. Na noc zatrzymaliśmy się w leśnej przecince i spędziliśmy miły wieczór przy małym ognisku bo było wyjątkowo zimno.

Następnego dnia pojechaliśmy do znajdujących się na granicy z Mozambikiem gór Vumba. Jeździliśmy gruntowymi drogami po porośniętych lasami wzgórzach i rozkoszowaliśmy się widokami na głębokie doliny. Postanowiliśmy odwiedzić Leopard Rock Hotel, w/g naszego przewodnika ulubiony hotel brytyjskiej Królowej Matki. Usiedliśmy na nasłonecznionym tarasie i po zapoznaniu się z menu postanowiliśmy się wykosztować i zamówić kawę. Bardzo miły starszy pan o przyjemnym basowym głosie przyjął zamówienie i po kilkunastu minutach pojawił się ze szklanym dzbanem jakiego używa się do parzenia kawy w papierowych filtrach. Dzban był pęknięty, czego nie zauważył nasz miły kelner, i po chwili biały obrus zalany był kawą. Poprosiliśmy pana o interwencję, ten porwał dzban oblewając nasze i swoje spodnie, wypowiedział adekwatne do sytuacji słowo „shit”, z półki porwał sosjerkę, przelał do niej to co zostało z zamówionej kawy i dumny postawił ją na wielkiej plamie na obrusie. Po chwili strącił szklany dzban na podłogę i powiedział, że nic nie szkodzi bo i tak był pęknięty. Wyobraziliśmy sobie, że Królowa Matka była tu obsługiwana w ten sam sposób i już nic nie było w stanie zepsuć nam dobrego humoru. Oczywiście właściciele hotelu, na fali ‘reform’ Mugabego, także się niedawno zmienili.

Zimbabwe’s Eastern Highlands

On Monday the 18th of October we reached the town of Nyanga, where we stopped at a small garage to have the oil changed in our car’s gearbox. The mechanic who attended to us started speaking in hushed tones about his country’s current political situation. He told us that several years ago there’d been many white residents in Nyanga running small businesses, including the garage we’d come to. Subsequently, some 15 firms were taken over by a local man connected to the ruling regime, who rapidly led to the failure of each of his newly acquired enterprises, whilst their former owners were forced to leave their properties and seek refuge abroad. As we listened intently to what he had to say a man clad in a cream-coloured suit suddenly appeared inside the garage, and as soon as the mechanic caught sight of him the conversation stopped dead. We quickly realised that someone dressed so incongruously probably hadn’t planned on visiting the workshop that day, and, sure enough, we later discovered that he was an agent of the national secret service, who’d come to investigate what we were doing on his patch.

Oil change completed, we bid the mechanic farewell and made our way to Nyanga National Park, starting with a visit to the Rhodes Hotel located on the park’s outskirts. In the 19th century the hotel had been one of the many residences owned by businessman, politician and visionary Cecil John Rhodes – a hugely influential figure in the history of southern Africa. Sanctioned by the British Crown he’d governed the territories of present-day Zimbabwe and Zambia, which he immodestly named Rhodesia, and founded the De Beers diamond mining company in Kimberley, modern-day South Africa. We called at the hotel thinking that it would be a fine place to get a decent cup of coffee, but the waiter (who, judging from his muddied attire, probably also tended the property’s extensive gardens) could only offer us Ricoffy – a fairly uninspiring blend of instant coffee and chicory. Having decided to skip the planned coffee break we set about visiting the national park, which boasts Zimbabwe’s highest peak, though we never actually got to see it as the entire park was shrouded in low-lying clouds, lending an air of fairytale mystery to our trip. We stopped for the night in a forest clearing and lit a small fire to ward off the chill of the evening. The following morning we moved on towards the Vumba Mountains, which skirt the Mozambican border. The dirt roads leading through the mountains were flanked by wooded slopes which here and there opened out onto beautiful views of the steep-sided valleys below. We resolved to pay a visit to the Leopard Rock Hotel, which, according to our guidebook, had been one of the late Queen Mother’s favourite hotels. Its attractive terrace was bathed in sunshine as we took a seat at one of its tables. Having perused the lunchtime menu we chose to treat ourselves to coffee and apple crumble. A very charming elderly waiter with a velvety baritone voice took our order and within twenty minutes reappeared carrying a glass jug full of freshly filtered coffee. Sadly, the jug was cracked, which our amiable waiter hadn’t noticed, and within seconds the white tablecloth was drenched and stained. Having drawn the waiter’s attention to the leaky jug, he quickly picked it up, dripping coffee onto his trousers and exclaiming “Oh shit!” in his dulcet tones, before dashing off to fetch a sauceboat into which he transferred what was left of our brew and then proudly set it on the table in the middle of a now sizeable coffee puddle. A few minutes later he accidentally knocked over the glass jug that he’d set to one side and proclaimed that it was no matter that it was now broken, as it had already been cracked. We made a superhuman effort to stifle our laughter as we imagined the Queen Mother being waited on in similar fashion, and for the rest of the day nothing could dampen our elevated spirits. Needless to say, the hotel has also been taken over by new management within the past few years as part of Mugabe’s ongoing ‘reforms’.

Harare i rzeźbiarze z Chitungwiza

15 września wyjechaliśmy z Mana Pools. Po drodze do stolicy Zimbabwe zatrzymaliśmy się na dziki nocleg 60 km od miasta. Wcześnie rano następnego dnia dotarliśmy do Harare. Widać, że miasto powoli podnosi się z kryzysu z 2008 roku. Nam szcególnie przypadła do gustu dzielnica willowa z szerokimi, zacienionymi alejami, obsadzonymi kwitnącymi na fioletowo drzewami. Pokręciliśmy się po mieście, zrobiliśmy zakupy, znaleźliśmy przyjemną kawiarnię i pod wieczór ruszyliśmy w poszukiwaniu jedynego, wyszczególnionego w naszym przewodniku kempingu. Z pewnymi trudnościami znaleźliśmy to miejsce i zostaliśmy tam na noc. Wieczorem spotkaliśmy tam Emmę i Tima, małżeństwo z Anglii zajmujące się handlem sztuką afrykańską. Opowiedzieli nam oni o lokalnych rzeźbiarzach którzy cieszą się dużą sławą i wiele ich dzieł można spotkać w liczących się galeriach sztuki na całym świecie. Następnego dnia odwiedziliśmy wspólnie Chitungwiza Arts Centre – jeden z ośrodków skupiający kilkudziesięciu artystów, wśród których pracują ci najbardziej uznani w kraju. Na ogromnym, ogrodzonym placu było kilkanaście pracowni i tysiące rzeźb wystawionych na sprzedaż. Niestety sytuacja ekonomiczna i polityczna , oraz nałożone na Zimbabwe sankcje spowodowała zastój na rynku sztuki i artyści, tak jak reszta społeczeństwa przeżywają teraz ciężkie czasy. Niestety jak wszędzie, także i tutaj pojawili się ludzie którzy pozbawieni skrupułów żerują na krzywdzie biednych. Handlarze z innych kontynentów wiedząc, że artyści są tarapatach finansowych skupują ich dzieła praktycznie za cenę surowca, nie wynagradzając ich ciężkiej pracy i talentu. Niektórzy z bardzo dobrych artystów przybici takim traktowaniem zrezygnowali z twórczości.

Emma i Tim mają zupełnie inne podejście do sytuacji i kierują się zasadą etycznego handlu. Płacą godziwą cenę, pomagają przywożąc narzędzia do obróbki kamienia, a także dzielą się wypracowanym w Europie zyskiem. Zapraszamy do ich internetowej galerii: www.guruve.com

Przechadzając się pomiędzy pracowniami czuliśmy się jakbyśmy zwiedzali potężną galerię rzeźby. Dominowały prace abstrakcyjne ale też widzieliśmy kilka rzeźb wykonanych w stylu klasycznym przedstawiających bardzo naturalistyczne postacie ludzkie w tradycyjnych strojach. Ogromna różnorodność kamienia występującego w Zimbabwe daje rzeźbiarzom duże możliwości w zmaterializowaniu swych artystycznych wizji.

Pełni wrażeń i bardzo wdzięczni Emmie i Timowi za możliwość poznania lokalnych artystów z żalem opuściliśmy Harare i skierowaliśmy naszego Patrola w drogę na wschód kraju.

Harare and the Chitungwiza Arts Centre

We left Mana Pools on the 15th of September and headed south towards Zimbabwe’s capital. We managed to find a suitable spot for bush camping in a small woodland about 60 km outside the city centre. Early next morning we reached Harare, which now seems to be slowly recovering from the crisis of 2008. It’s broad, shady streets lined with bougainvillea trees in full bloom were particularly to our liking. Having strolled around, stocked up on essentials and found a very pleasant garden café in which to while away an hour or two, as evening approached we set off to find a campsite/lodge listed in our guidebook as being just beyond the city outskirts. Though they hadn’t had any electricity at the lodge for a day or two, they still had a stock of cold beers in their fridge, so we settled down in the bar, where we met Emma and Tim – a couple of art dealers from the UK. They told us that Zimbabwe has a tremendously rich artistic heritage and is particularly famed for its sculptures. Local sculptors continue to practise this art-form with great success, examples of their work featuring in renowned collections around the world. We were very happy to take up Emma & Tim’s kind offer that we go with them the following day to visit the Chitungwiza Arts Centre, where many of the country’s most talented and highly regarded artists work. The centre occupies a substantial plot of land which is divided into numerous work stations and display areas where thousands of sculptures can be viewed and bought. Sadly, Zimbabwe’s perilously unstable economic and political situation, along with the international sanctions imposed on the country, have resulted in a period of stagnation in the art market, leaving artists (like the vast majority of other Zimbabwean citizens) facing hard times. Inevitably, a number of unscrupulous entrepreneurs have seen fit to take advantage of this state of affairs and profit from the artists’ misfortune. Knowing that the sculptors are struggling to make ends meet has led to international art dealers offering to buy their works for sums that barely cover the cost of the raw material used, and take absolutely no account of the hard work and talent involved. This in turn has resulted in a number of very gifted sculptors becoming so disenchanted that they have chosen to give up their art.

Emma and Tim have a completely different approach, running their business according to the principles of ethical trade. They pay good prices to the artists whom they purchase from, provide them with high-quality stone-working tools that are difficult to get hold of in Zimbabwe, and also share with them a part of the profits made by selling their work in Europe. For more information see the Guruve website: www.guruve.com

Walking around the workshops and sculpture gardens at the arts centre was like visiting a huge open-air gallery. Most of the works were abstract forms, though some of the artists specialise in classical style sculptures portraying very intricately carved naturalistic human figures in traditional dress. The remarkable variety of stone occurring in Zimbabwe offers the artists a wealth of creative options.

We were tremendously grateful to Emma and Tim for introducing us to the artists at Chitungwiza, and indeed to the artists themselves for patiently answering all our questions and allowing us to watch them while they worked. The day spent at the arts centre was as fascinating as it was enjoyable and it was with heavy hearts that we left Harare to drive towards Zimbabwe’s Eastern Highlands.

Mana Pools

Do biura wydającego pozwolenia na wjazd do parku narodowego dotarliśmy około godziny 16. Nie mieliśmy już szansy na wjazd do parku bo do kempingu w sercu Mana Pools trzeba dotrzeć przed zachodem słońca, a zajmuje to około 4 godzin. Zostaliśmy więc na noc, na mini kempingu przy biurze wydającym przepustki. Poinstruowano nas, by uważać w nocy bo zdarza się, że lwy przychodzą napić się wody w pobliskim zbiorniku wodnym. Rano skoro świt ruszyliśmy w drogę, najgorszą z możliwych dróg. Cztery godziny tłuczenia się po tarce która wprowadza samochód w serię drgań powodujących rozkręcanie wszystkich śrub w aucie, rozmontowuje karoserię na części oraz naraża pasażerów na wstrząs mózgu i oberwanie przepony.

Przy kasach biletowych koło kempingu podszedł do nas, zaintrygowany polskimi tablicami, miły pan z Niemiec. Powiedział nam, że planował spędzić w parku dwa tygodnie ale musi wyjechać dwa dni przed czasem i jeżeli chcemy, to możemy skorzystać z wykupionego przez niego miejsca kempingowego. W Mana Pools jest jeden duży, wspólny kemping i seria pojedynczych miejsc nad brzegiem rzeki Zambezi. Miejsca te oddalone są od siebie o kilkaset metrów, więc nic nie zakłóca spokoju, przebywających na nich, miłośnikom przyrody. Aby móc z takiego prywatnego kempingu skorzystać trzeba rok wcześniej dokonać rezerwacji i zapłacić za nie150 USD za dobę. W cenie dostajemy toaletę zrobioną z wkopanej w ziemię beczki i murowany gril, oraz to czego nie da się przeliczyć na pieniądze: święty spokój, piękne pejzaże i dziką przyrodę. Możemy być pewni, że odwiedzi nas duża ilość zwierząt.

Mana Pools to jedyny park narodowy w Afryce gdzie występują dzikie koty i dozwolone jest piesze safari bez przewodnika. Możemy sami spacerować wśród słoni, bawołów, lwów, hien, lampartów itd. Oczywiście wszystko to na własną odpowiedzialność i ze spisanym wcześniej testamentem. Byliśmy świadkami jak dwóch śmiałków podchodziło zrobić zdjęcia antylopom i jeden z nich dzierżył w dłoni łom, a drugi miał zatknięty za paskiem od spodni toporek. Chyba coś się panom pomyliło. Niestety parki narodowe w Zimbabwe pełne są znerwicowanej zwierzyny, ponieważ na terenach otaczających parki rząd, łatając dziury w budżecie, zezwala na polowania. Za 25 tyś. USD można w majestacie prawa pozbawić życia słonia. Z tego też powodu te biedne zwierzęta chodzą zestresowane i częściej niż w innych krajach gdzie polowania są zabronione, atakują ludzi. Byliśmy świadkami rozmowy pewnego zwalistego jegomościa z cygarem w zębach, który dopytywał przewodnika, czy pojawiają się tu dorodne samce słoni, bo on musi zastrzelić największego. Podwozi się takiego wielkiego myśliwego na odległość strzału do słonia i facet może upajać się swoją władzą nad życiem wielkiego, pięknego zwierzęcia. Jeszcze tylko pamiątkowa fotka przy zwłokach i można wracać do domu.

 Oprócz znerwicowanych słoni trzeba się też wystrzegać lwów. W ciągu dwóch miesięcy poprzedzających nas przyjazd do Mana Pools, w wioskach na obrzeżach parku lwy zabiły 10 osób. W tydzień po naszym wyjeździe do wypadku doszło także na jednym z opisywanych prywatnych miejsc kempingowych. Grupa przyjaciół spędzała tam urlop. Aby się nie krępować postawili oni prysznic z dala od miejsca biwakowania. Jeden z mężczyzn już po zachodzie słońca postanowił się odświeżyć i kiedy odszedł od obozowiska został zaatakowany przez 4 lwy. Kiedy żona i przyjaciele przyjechali zaalarmowani hałasem było już za późno.

Po zachodzie słońca nie powinno się odchodzić od samochodu czy namiotu. Na naszym kempingu spacerowały wieczorem bawoły, hipopotamy i hieny, a sądząc po pozostawionych śladach, przychodziły także lwy. Jeżeli już musimy nocą opuścić bezpieczne schronienie to upewnijmy się za pomocą silnej latarki, że będzie to bezpieczne, ale pewnie i tak serce podskoczy nam do gardeł przy najmniejszym szeleście za naszymi plecami, bo pamiętajmy, że noc to czas łowów dla wielkich kotów.

Jeżeli tylko będziemy się odpowiedzialnie zachowywać i pamiętać o tym, że przebywamy na łonie natury wśród dzikich zwierząt to pobyt w Mana Pools może stać się jedynym z najwspanialszych przeżyć. To miejsce jest po prostu magiczne i dla nas jest jednym z najwspanialszych miejsc odwiedzonych podczas naszej podróży.

 

We arrived at the national park office issuing entrance permits for Mana Pools at around four in the afternoon. There was no chance of driving into the park that same day, as the rules are that you have to reach the campsite at the heart of the national park before sunset, and the trip there takes about four hours. Thus, we ended up staying for the night at the small camping ground next to the park permit office, where we were warned to take care at night, as lions roam around in the immediate vicinity, coming to a nearby water reservoir to drink. We set off next morning at daybreak along the extremely rough gravel road leading into the park. For four hours we clattered over corrugations that juddered their way through our vehicle, loosening all of its nuts and bolts and making a good attempt at dismantling its bodywork, whilst leaving its passengers on the verge of concussion and in danger of internal organ damage.

At the ticket office of the park headquarters we were approached by a German who’d noticed our Polish number plates. He told us that he’d planned on spending a fortnight in the park, but was having to leave a few days early and was kind enough to suggest that if we wanted to we could make use of the private bush camp that he’d already paid for. Apart from the one large, communal campsite at Mana Pools there are a small number of secluded individual sites on the banks of the Zambezi. These are spaced several hundred metres apart so that no other campers will disturb one’s wildlife viewing experience. To make use of one of these secluded spots requires making a booking one year in advance and paying 150 USD per day for the site. For this price you get a tree-shaded place to park, a brick-built barbeque stand and a toilet consisting of an oil drum dug into the ground and surrounded by a bamboo screen. You also get something that is absolutely priceless: idyllic peace and quiet, peerless scenery and numerous visits from a plethora of wild animals.

Mana Pools is the only national park in Africa which allows visitors to go on walking safaris without taking a guide, despite the fact that big cats abound. It’s entirely within park regulations to roam freely on foot among elephants, buffalo, lions, hyenas, leopards and the like. Naturally, this is an adventure undertaken entirely at one’s own risk and preferably with a last will and testament already drafted. We saw two daring souls taking advantage of this opportunity, creeping up on a group of impala to take some photos. Apart from their cameras, they were also equipped with ‘weapons’, presumably in case of any surprise attacks from creatures lurking in the bush: one of the gentlemen in question was wielding a crowbar, whilst the other had an axe tucked behind the belt of his trousers! We didn’t stick around to see whether or not they had any call to use them. Sadly, there are quite a lot of very nervous animals in Zimbabwe’s national parks. Although within Mana Pools itself hunting is forbidden, there are plenty of neighbouring areas where there are no such restrictions, hunting licences being a very good way for the government to make money to fill in the gaping holes in the country’s budget. Twenty-five thousand USD buys you the right to kill an elephant, and thus it is that incidents involving stressed out elephants attacking humans are far more common here than in neighbouring countries. We overheard one conversation in which a man of pyramid-like proportions with a cigar clenched between his teeth asked a ranger whether there were any particularly large bull elephants in the area, as it was his greatest desire to shoot the biggest one around. Said lump of a great white hunter will get driven up to within safe shooting distance of the unfortunate animal so that he can revel in his power to cut short the life of a huge and magnificent creature. Then there’ll be time for a quick photo standing proudly next to the carcass before buggering off home.

Other than traumatised elephants, it also pays to be on the lookout for lions. During the two months prior to our visit in Mana Pools 10 villagers living on the outskirts of the park died in various attacks by lions. A week after we’d left the park an incident also took place within the park itself, at one of the private campsites. A group of friends holidaying there decided to set up a tree shower at some distance from the spot where they were camping. One of the party decided to freshen up after the sun had already set, and whilst in the throes of showering was set upon by four lions. By the time that the man’s wife and friends, alarmed by his screams, reached him it was already too late.

It’s prudent never to wander too far from one’s tent or vehicle after dusk. We had buffalo, hippos and hyenas wandering through our campsite at night, and judging by the paw-prints we saw on the ground next morning, lions too. If, however, leaving one’s safe haven in the night proves unavoidable, it’s always best to have a very bright torch to hand to check out the surroundings. Even taking all the precautions possible, the merest rustle of a bush is guaranteed to raise your blood pressure sky high and immediately remind you that night time is when the big cats come out to hunt. Despite the potential dangers, if you behave sensibly and keep in mind the fact that wild animals are, as the phrase implies, wild and should be treated with equal measures of caution and respect, a stay at Mana Pools will be one of the most superlative experiences imaginable. It is a truly magical place, and for us it represents one of the greatest highlights of our travels to date.

Jezioro Kariba

Rankiem zebraliśmy się w dalszą drogę. Naszym celem był Mana Pools, park narodowy nad rzeką Zambezi. Ruszyliśmy na południe do miejscowości Crossroads by tam skręcić na wschód, w szutrową drogę prowadzącą wzdłuż sztucznego jeziora Kariba. Droga była w bardzo kiepskim stanie, a musieliśmy nią przejechać około 550 km. Zrobiło się upalnie i wysoka temperatura zaczęła nam nieco doskwierać. Słupek rtęci zbliżał się do 40 stopni Celsiusza. Drzewa porastające mijane po drodze góry i doliny już dawno zrzuciły liście i czekały na nadejście pory deszczowej. W krajobrazie dominowały odcienie brązu i w te barwy świetnie wpisywały się małe wioski z okrągłymi domkami pokrytymi słoniową trawą. Postanowiliśmy odwiedzić położoną nad jeziorem miejscowość Binga. Znaleźliśmy tam przepięknie położony, na wzgórzu nad jeziorem, kemping. Zarządzało nim małżeństwo Alan i Helen. Obydwoje urodzili się w Zimbabwe, ale uciekli do RPA w latach 80, ponieważ obawiali się problemów związanych ze zmianami politycznymi w kraju. Alan wraz z bratem Helen służył przez kilka lat w Iraku, ale kiedy jego szwagier poległ postanowił przejść do cywila. Pracowali z żoną w różnych ośrodkach turystycznych w RPA, aż dostali propozycję by objąć w zarząd lodge nad jeziorem Kariba. Postanowili powrócić do Zimbabwe i zrobili to w 2008 roku, kiedy kraj pogrążony był w kryzysie. Po tym jak Robert Mugabe przegrał pierwszą turę wyborów prezydenckich z opozycjonistą Morganem Tsvangiraiem i miało dojść do drugiej tury, nagle w niejasnych okolicznościach życie straciło około 300 najbliższych współpracowników Tsvangiraia. W kraju zapanował terror. Tsvangirai widząc, że kraj może pogrążyć się w chaosie zrezygnował ze startu w drugiej turze wyborów. Dyktator Mugabe kontynuował zaczęto 11 lat wcześniej reformę rolną polegającą na wygnaniu ze swoich farm białych komercyjnych rolników i przekazywał ziemię zaufanym ludziom ze swojej partii. Nowi właściciele nie mieli pojęcia o rolnictwie, jedynym ich celem było szybkie wzbogacenie się. Sprzedawali za bezcen za granicę maszyny rolnicze, instalacje do nawadniania pól, jednym słowem wszystko, co tylko udało się spieniężyć. W bardzo krótkim czasie w kraju zaczęło brakować żywności i setki tysięcy ludzi zatrudnionych na farmach straciło pracę. Podczas przejmowania terenów wielu białych farmerów oraz zatrudnianych przez nich lokalnych robotników zginęło. W kraju zapanował głód. Inflacja osiągnęła niebotyczny pułap kilku tysięcy procent bo Mugabe zdecydował nie kierować się restrykcyjnymi prawami ekonomi i zaczął drukować pieniądze według swojego widzimisię .Doszło do tego, że nie nadążał z dodawaniem na banknotach kolejnych zer po jedynce. Ludzie prawie ginęli z głodu i kilka milionów obywateli Zimbabwe uciekło za granicę. W takiej sytuacji Helen i Alan wrócili do swego kraju. Ludzie zatrudnieni w kierowanym przez nich ośrodku wypoczynkowym nie chcieli pieniędzy za swoją pracę, woleli dostać jedzenie, po które Helen jeździła do Botswany. Przyjęcie dolara amerykańskiego za obowiązującą walutę poprawiło sytuację ekonomiczną i półki w sklepach znowu zapełniły się jedzeniem, ale nie można powiedzieć by kraj czekała świetlana przyszłość. Zbliżają się kolejne wybory i Mugabe zrobi wszystko by utrzymać stołek.

Następnego dnia kontynuowaliśmy naszą podróż na wschód drogami biegnącymi przez małe wioski z glinianymi domkami pomalowanymi w ozdobne wzory, z wysprzątanymi obejściami. Zauważyliśmy też dużą ilość haseł religijnych wypisywanych na budynkach. Ktoś później nam powiedział, że mieliśmy okazję zobaczyć Zimbabwe takim jakim było 50 lat temu.

Na noc zatrzymaliśmy się w lesie, na obrzeżach parku narodowego Matusadona. w takim miejscu po zapadnięciu zmroku trzeba być bardzo uważnym i nie oddalać się od samochodu. Nigdy nie wiadomo jakie zwierze może podejść zwabione naszą obecnością. Kilka dni później dowiedzieliśmy się, że w Matusadona turysta z RPA został zabity przez słonia, a druga osoba ledwie uszła z życie. Po nocy spędzonej na łonie natury dojechaliśmy do Kariba, miejscowości wypoczynkowej która niegdyś była perłą, a teraz podnosi się powoli ze zgliszczy. Dużo ośrodków zostało przejętych przez nowy zarząd i doprowadzonych, tak jak farmy, do ruiny. W tętniącym niegdyś życiem turystycznym miejscu dostępne były tylko dwa kempingi w których mogliśmy stanąć na noc. Zwiedziliśmy nieco okolicę, poszliśmy zobaczyć gigantyczną tamę na Zambezi i następnego dnia pojechaliśmy do biura wydającego pozwolenia na wjazd do parku Mana Pools.

Lake Kariba
We set off early next morning in the direction of Mana Pools National Park, located on the banks of the Zambezi. Heading south we reached the aptly named town of Crossroads, where we turned east into a gravel track leading along Lake Kariba – a huge artificial reservoir created by the construction across the Zambezi of the Kariba Dam. The road was in a very poor state of repair and we had around 550 km of it to negotiate. As the day progressed, so the temperature started rising until it hit 40 degrees. The trees that we passed by the roadside had long since lost their leaves and were still waiting for the rains to come before they would sprout new ones. The landscapes were dominated by various shades of brown and were perfectly complemented by the beautifully tended, local settlements of round huts thatched with elephant grass. Near the lakeside town of Binga we came across a very picturesquely situated lodge and campsite complex located on a hill overlooking the lake. The complex was run by a married couple – Alan and Helen, both of whom had been born in Zimbabwe, but had moved to South Africa in the 1980s, apprehensive of the problems looming as a result of political change in their homeland. Alan had served as a soldier in Iraq for several years along with Helen’s brother, but when the latter was killed in action Alan decided it was time to return to civilian life and focus on his family. Together with his wife they worked at various tourist resorts in South Africa until they were offered the chance to take over the running of the resort at Lake Kariba. Having never felt truly at home in SA, they decided to return to Zimbabwe in 2008, just at the point that the country was mired in the greatest crisis it had ever faced. After Robert Mugabe had lost the first round of presidential elections to opposition leader Morgan Tsvangirai and the country awaited a second round of voting, around 300 of Tsvsangirai’s closest allies lost their lives in mysterious circumstances. Amid growing waves of violence and voter intimidation, Tsvangirai decided that the only way to avoid a complete descent into chaos across the country was to withdraw his presidential candidacy. Mugabe’s dictatorial reign continued with the implementation of the devastating programme of land reforms that had started 11 years earlier, in which the country’s white commercial farmers were evicted from their farms so that these could be handed over to Mugabe’s cronies. With no knowledge of farming, the new land owners were interested only in how best to make a quick profit from their properties. To this end they sold off what they could to neighbouring countries: valuable farm machinery, whole irrigation systems and any other major assets available that would bring in a quick buck. Food rapidly began to be in very short supply nationwide and thousands of farm workers lost their jobs. During the evictions hundreds of local farm employees and scores of white farmers were killed. Zimbabwe was faced with a devastating food crisis. Inflation attained a dizzying rate of several thousand percent, Mugabe having decided to ignore ‘orthodox economic policies’ and to print money at whim. Banknotes began to run out of space for yet another string of additional zeros. The country’s citizens were close to starvation and several million of them decided to flee Zimbabwe.

It was in this state that Helen and Alan found the country on their return. The employees working at the resort that they’d come to manage didn’t want to be paid for their work in money, preferring to receive food instead, which Helen made regular trips to Botswana to buy. The decision to replace the Zimbabwean dollar in 2009 with the US dollar as the country’s official currency helped stabilise the economic situation, and goods once again began to appear on supermarket shelves, though the future appears to be far from bright for the vast majority of Zimbabweans. As another election draws near it is painfully obvious that Mugabe will do everything he can to retain power.

The following day we continued our journey eastwards along a route leading through small clusters of mud houses adorned with colourful, painted patterns and surrounded by immaculately tidy enclosures. We also noticed that quite a lot of these houses had religious slogans written on them. Someone later told us that driving through this region we’d had a chance to glimpse Zimbabwe as it had looked 50 years ago.

We stopped for the night in a woodland clearing just beyond the borders of the Matusadona National Park. Bush camping in this sort of area requires being on full alert, especially once dusk falls, and never wandering too far away from one’s vehicle. You can never be sure that there isn’t a wild animal lurking nearby. Several days later we read in a local newspaper that a South African tourist had recently been killed by an elephant in Matusadona and a second had been left very badly wounded. After our night in the bush we arrived at the town of Kariba, a holiday destination that had once been the pride of Zimbabwe and is currently slowly recovering from the past few years’ turmoil. Many hotels and resorts had been subjected to the same fate as the commercial farms, being handed over to new owners who rapidly reduced them to a state of ruin. There were only three campsites still in operation in this once thriving tourist hotspot. We looked around the town, went to see the vast dam on the Zambezi and headed off next morning to reach the office issuing permits for Mana Pools National Park.