Sudan, Amri, 22-23,06,2010

Po spakowaniu obozu wróciliśmy do Karimy by zrobić zakupy przed dalszą drogą. Tego dnia chcieliśmy odwiedzić naszego „starego” znajomego Mohammeda. Poznaliśmy się i zaprzyjaźniliśmy podczas moich wielokrotnych wizyt w rejonie IV Katarakty na Nilu, związanych z przeprowadzeniem ratunkowych prac archeologicznych na tym terenie. Rząd sudański postanowił wybudować wielką tamę na Nilu i ogromny obszar terenu miał zostać zalany spiętrzonymi wodami rzeki. Zaproszono Muzeum Archeologiczne w Gdańsku do przeprowadzenia prac wykopaliskowych i tym sposobem znalazłem się w tym rejonie.

Mohamed z żoną i ósemką dzieci mieszkał w małej wiosce nad brzegiem Nilu. Miał sporo ziemi, hodował zwierzęta, był właścicielem dużej grupy zabudowań. Uprawiał warzywa, zboża, bób – jednym słowem rodzina żyła sobie pracowicie ale dostatnio. Kiedy zaczęto realizować projekt budowy tamy ludność z rejonów zagrożonych zalaniem musiała zostać przeniesiona na inne tereny. Rząd Sudanu stworzył system rekompensat za utracone mienie i w Wadi Mugadam rozpoczął budowę domów dla przesiedleńców. Zaprojektowano cztery wioski i obiecano pobudować wielokilometrowe kanały doprowadzające wodę z Nilu do pustyni, gdzie miały powstać pola uprawne. Część ludzi chętnie się przeniosła do nowych domów, jednak spora ilość odmówiła i postanowiła osiedlić się w pobliżu nowopowstałego jeziora. Z powodu budowy tamy doszło do licznych zatargów pomiędzy zagrożoną przesiedleniem ludnością, a siłami rządowymi, zginęło nawet kilka osób. Ludzie nie chcieli się przenosić ponieważ wysokość rekompensat była zbyt niska i nie mieli też żadnej gwarancji, że obietnice co do nawadniania pustyni w pobliżu nowopowstałych osad zostaną spełnione. Początkowo, ludziom, którzy chcieli pozostać w pobliżu jeziora rząd odmawiał do tego prawa twierdząc, że wszyscy muszą przenieść się na nowy teren. Jednak później, pod presją lokalnych organizacji zawiązanych do walki o prawa przesiedleńców, ugiął się i zezwolił na taką możliwość.

Pracując w rejonie przeznaczonym do zalania byliśmy świadkami, jak wysiedlano ludzi do nowych ośrodków. Robiło to na nas bardzo przygnębiające wrażanie. Na niegdyś tętniących życiem, zielonych oazach wiosek panoszyły się buldożery niszcząc opuszczone przez gospodarzy budynki. Wielkie gaje palmowe, w przeszłości cieszące oko i przynoszące zyski, wycięto w pień i zostały po nich tylko wypalone, sterczące z ziemi czarne kikuty. Obraz zniszczenia jak ze zdjęć wojennych ukazujących zbombardowane osady.

Jedną z wielu rodzin które postanowiły pozostać w pobliżu swoich ojcowizn była rodzina Mohammeda. Przenieśli się oni w wyższe rejony bardzo niedaleko od swojej rodzinnej wioski. Rozpoczęli budowę własnej osady od postawienia kilku szałasów z trzciny. Następnie zrobili suszone na słońcu cegły i pobudowali jedno pomieszczenie. Później zbudowali jeszcze jedno i w ten sposób starają się stworzyć bardziej przychylne do zamieszkania warunki. Niestety poziom wody w jeziorze jest niestabilny i waha się w granicach około 10 metrów. Bywają okresy, że woda podchodzi pod same zabudowania, nie można tam wtedy dojechać samochodem i zaopatrzenie trzeba przenosić przez góry na plecach. W suchym okresie woda „odchodzi” na wiele set metrów i pompy nie dają rady jej tłoczyć do osady, trzeba ją nosić w kanistrach. W związku z niestabilnym poziomem wody nie ma możliwości na uprawę ziemi, bo nie uda się jej nawodnić. Nie uprawia się ziemi, nie można hodować zwierząt i sytuacja ludzi mieszkających w tych rejonach jest dzisiaj nie do pozazdroszczenia. Wszyscy którzy pozostali na tym terenie żyją nadzieją, że za kilka lat, podniesie się poziom wód gruntowych i będzie możliwa budowa licznych studni które pozwolą na  nawadnianie pól. Jeżeli będzie można zagospodarować rolniczo znaczne tereny to w ich sąsiedztwie powstaną nowe wioski i ludzie będą mogli żyć jak dawniej. Wiele z osób zajęło się rybołówstwem i w ten sposób zarabiają na życie.

Dojazd do osady Mohammeda zajął nam sporą część dnia. Od Karimy trzeba jechać pustynnym szlakiem do dawnej stacji kolejowej Haraz, a następnie skręcić w drogę prowadzącą do licznych nowopowstałych osad. Ciężko było nam odnaleźć właściwy kierunek. Na szczęście mieliśmy koordynaty GPS od kolegów, którzy byli tu zimą więc mniej więcej kierowaliśmy się na azymut dopytując po drodze napotkane osoby jak dalej jechać. Dodatkowym utrudnieniem był fakt, że na dużym terenie, po ustąpieniu wody, pod wierzchnią, wysuszoną warstwą zalegały metrowe pokłady błota i te tereny trzeba było omijać szerokim łukiem. Na nasze szczęście osadnicy zadzwonili do Mohammeda (niech żyje współczesna technika) i ten wyjechał nam na spotkanie.

Po tułaczce przez pustynię w najgorętszej porze dnia dotarliśmy wreszcie na miejsce. Resztę popołudnia spędziliśmy wylegując się w cieniu na łóżkach wypijając ogromne ilości wody, a przed zachodem słońca poszliśmy się schłodzić w jezierze.

Następnego dnia obudziło nas ostre słońce (spaliśmy pod gołym niebem). Noc nie należała do przyjemnych wiał gorący simum i musieliśmy zakrywać twarze by je przed tym wiatrem chronić. Jednak dopiero nadchodzący dzień miał sprawdzić naszą wytrzymałość na wysokie temperatury. Już od rana słońce prażyło niemiłosiernie. Leżeliśmy więc na łóżkach w pomieszczeniu które zamiast drzwi na dwóch przeciwległych ścianach miało po dwa duże wejścia, a dwie pozostałe ściany miały w sobie serię małych otworów wentylacyjnych. Teoretycznie powinno być przyjemnie, bo leżeliśmy w cieniu i w przewiewie, ale około godziny 11 zaczął wiać bardzo gorący wiatr. Musieliśmy zasłonić przed tym wiatrem wszelkie odkryte części ciała, bo mimo, że siedzieliśmy w cieniu mieliśmy wrażenie, iż nasza skóra jest przypalana bezpośrednio przez słońce. Tak chyba można się czuć tylko w hucie, stojąc obok wielkiego pieca. Nie muszę dodawać, że jedyne co w takiej sytuacji byliśmy w stanie robić to leżeć nieruchomo na łóżku i polewać się wodą. Później dowiedzieliśmy się, że tego dnia temperatura osiągnęła 49,5 stopnia Celsjusza. Tym większe było nasze zaskoczenie, że około 13 godziny zajechała pod dom Mohammeda mała, jednonapędowa Toyota tzw. box i wysiadło z niej z 10 osób. Była to delegacja ze szpitala, z oddalonej o 70 km Karimy. Te wszystkie osoby przyjechały tu by zrobić ostatnie szczepienia najmłodszej córki Mohammeda. Tyle osób by zrobić jeden zastrzyk. Pielęgniarki poszły do części damskiej, mężczyźni rozsiedli się w „naszym” domku. Odpoczęli, wypili herbatę, zjedli obiad i odjechali.

W związku z piastowanym przez Mohammeda urzędem Omdego (lokalny sędzia rozstrzygający prostsze sprawy) musiał on tego dnia pojechać do Wadi Mugadam, miejsca do którego przesiedlono ludzi po zbudowaniu tamy. Skorzystaliśmy z okazji i o 17 godzinie wyruszyliśmy konwojem do Karimy. Po drodze kilka razy stawaliśmy by odkopywać samochody. W nocy nawiało sporo świeżego piachu i jednonapędowa Toyota Omdy miała problem z przejechaniem w niektórych miejscach.

Noc spędziliśmy w Karima u rodziny Omdego.

Sudan, Old Dongola, 20-21,06.2010

Dongolę od Starej Dongoli dzieli dystans około 200 km. Do wyboru są dwie drogi: po wschodniej lub zachodniej stronie Nilu. Postanowiliśmy pojechać po wschodniej stronie ponieważ jest to bardziej malownicza trasa i dodatkowo leżą przy niej ruiny świątyni w Kawa. Z samej świątyni pozostało już niewiele: kilka fragmentów kolumn, bloki kamienne wystające na kilkanaście centymetrów z ziemi, ukazujące zarys budowli. Na powierzchni w dużych ilościach zalegają fragmenty ceramiki. Zwiedzanie nie zajęło nam zbyt dużo czasu i jako, że zapowiadał się kolejny dzień z temperatura około 46 stopni Celsjusza w cieniu niezwłocznie ruszyliśmy w dalszą drogę. Prowadzi ona przez szereg wiosek usytuowanych nad brzegiem Nilu. Większość czasu szlak jest twardy, szutrowy, ale w pewnym momencie na horyzoncie ukazują się wydmy które schodzą aż do wody i nie ma rady, trzeba przez nie przejechać. Wioski które leżą wśród tych wydm wyglądają bardzo malowniczo. Czasami piach tworzy wielkie wały wokół budowli, jakby grożąc i dając do zrozumienia, że ludzkie wysiłki okiełznania przyrody są skazane na niepowodzenie.

Wczesnym popołudniem zatrzymaliśmy się w cieniu palm by nieco odpocząć i nabrać sił na dalszą drogę, po czym posileni i wzmocnieni kontynuowaliśmy przejazd. W pewnym momencie wielkie połacie piachu się skończyły i wjechaliśmy w kamienisty teren, na szutrowy trak, który ku naszemu wielkiemu zdziwieniu zmienił się we wspaniały asfalt.

Dojechaliśmy do Starej Dongoli i zatrzymaliśmy się przy ruinach kościoła. Ledwie wyszliśmy z samochodu od razu podszedł do nas jakiś człowiek. Spytał skąd jesteśmy i na naszą odpowiedź, że jesteśmy z Polski przywitał nas słowami „Dzień dobry”. Okazało się, że trafiliśmy na Dafallę. Pracuje on od wielu lat z polskimi archeologami, którzy prowadzą tu od dziesięcioleci wykopaliska na bardzo ciekawych stanowiskach. Klasztor eksplorowany przez Stefana Jakobielskiego z pięknymi malowidłami naściennymi to jeden ze wspanialszych zabytków jaki pozostał w Nubii po czasach chrześcijańskich.

 

Dafalla zaprosił nas do swojego domu gdzie poznaliśmy jego żonę Atyat. Powspominaliśmy wspólnych znajomych z Polski, pospacerowaliśmy po wiosce, wykąpaliśmy się w Nilu. Później obejrzeliśmy mecz piłkarski Sudan kontra Tunezja zakończony wynikiem 2:6, zjedliśmy kolację i zostaliśmy na noc w domu naszych nowych znajomych.

Następnego dnia zwiedziliśmy pozostałości dawnej stolicy średniowiecznego państwa Makuria. W stosunkowo niewielkiej od siebie odległości znajdują się klasztor, pozostałości kościołów i cytadela więc zwiedzanie nie zajmuje zbyt dużo czasu , co jest ważne kiedy na głowy leje się żar z nieba.

Po powrocie do domu spędziliśmy jeszcze trochę czasu z naszymi znajomymi. Dafalla i Atyat poznali się dzięki pracy na prowadzonych przez polskich archeologów wykopaliskach. Mieszkają w skromnym, przytulnym domu, który Dafalla aktualnie rozbudowuje o nową izbę. W sezonie zimowym obydwoje pracują u polskich archeologów gdzie zajmują się ich domem i gotują. Pozostałą część roku, by móc utrzymać rodzinę, Dafalla najmuje się do prac budowlanych. Znany jest też ze swoich zdolności artystycznych, pisze piosenki i gra na lokalnym instrumencie który zwie się tambur. Atyat, nim poznała Dafallę spędziła sporo czasu w Egipcie gdzie w Assuanie ukończyła studia. Teraz zajmuje się domem ale także studiuje Koran. Jako jedyna i chyba pierwsza kobieta została przyjęta na nauki u lokalnego Szejka.

Kilka lat temu, kilkanaście dni w domu Dafalli i Atyat spędził nasz kolega Jacek ze swoim przyjacielem Arturem Rojkiem z Myslowitz. Tak więc mieliśmy okazję poznać znajomych lubianego przez nas artysty.

Niestety przyszedł czas pożegnać się z gospodarzami bo jeszcze tego samego dnia chcieliśmy dojechać do Karimy. Tuż przed zachodem słońca dotarliśmy do niej piękną, asfaltową drogą ale udało się nam znaleźć ładne miejsce na nocleg zaraz za miastem, pomiędzy górkami. Niestety znowu wiał bardzo gorący, pustynny simum i ciężko było nam zasnąć.

Sudan, Kerma i Dongola, 19-20,06,2010

Dlugo nic nie publikowalismy, poniewaz cenzura etiopska blokuje dostep do stron "blogspot". Nie jestesmy pewni czy udalo nam sie obejsc cenzure, ale mamy nadzieje, ze ten post sie wyswietli prawidlowo. [Addis Ababa, 19/07/2010]

Wstaliśmy wcześnie rano, ale nie o 5 jak to zrobili motocykliści i rozpoczęliśmy przygotowania do podróży. Po zakupieniu ogromnych ilości wody i prowiantu wyruszyliśmy konwojem z naszymi holenderskimi znajomymi. Cały dzień upłynął nam na jeździe z krótką przerwą na zakupy w Abri. Zostaliśmy tam zaproszeni na poczęstunek, a właściwie na końcówkę przyjęcia weselnego.

Mohamed brał sobie za żonę kolejną, trzecią już kobietę i świętował ten fakt w gronie mężczyzn. Na trzecią żonę może sobie pozwolić tylko bogaty człowiek. Kobiety miały oddzielne przyjęcie w domu brata panny młodej. Porozmawialiśmy trochę o polityce i czekającym Sudan przyszłorocznym referendum. Istnieje możliwość, że Sudan zostanie podzielony na dwa odrębne państwa: północne i południowe. Nasi rozmówcy są przekonani, że do tego nie dojdzie, są przeciwnikami podziału. Mówią, że na ich tereny sprowadzają się ludzie którzy przybywają specjalnie aby w referendum opowiedzieć się przeciw rozdziałowi. Panowie wyrazili też szczere oburzenie faktem wysłania za prezydentem Sudanu Omarem Bashirem międzynarodowego listu gończego w związku z ludobójstwem w Darfurze. Powiedzieli nam, że list gończy wydał holenderski sędzia Trybunału Międzynarodowego ale nasi znajomi Holendrzy nie muszą się obawiać, że spotka ich jakakolwiek nieprzyjemność ze strony Sudańczyków. Na koniec stwierdzili, że ich prezydent to szczery i wierzący człowiek i niemożliwe jest by maczał palce w pogromach cywili. Szczerze mówiąc niewielu spotkanych ludzi miało podobne poglądy, bo raczej ludzie nie są tu zbyt dobrze nastawieni do swoich rządzących.

Serdecznie podziękowaliśmy za poczęstunek, a przede wszystkim za możliwość spędzenia kilku chwil w cieniu (pogoda dalej nas nie oszczędzała) i pojechaliśmy w dalszą drogę. Krajobraz za szybą był dosyć monotonny ale po jakimś czasie płaskie przestrzenie zmieniły się w lekkie pagórki a w końcu na horyzoncie pokazały się jeble, czyli małe górki. Wśród nich właśnie znaleźliśmy dogodne miejsce na nocleg, pojawiła się tylko mała niedogodność w postaci gorącego wiatru simum, który zaczął wiać pod wieczór i zamiast przynieść ukojenie po gorącym dniu sprawiał, że mieliśmy wrażenie, że stoimy przed wielką suszarką do włosów.

Bianca i Joost postanowili zrobić wykwintną kolację przy świecach, na pustyni i raczyliśmy się zupą soczewicową, zrobioną przez nas sałatką warzywną, pieczonymi jabłkami w syropie klonowym i baklawą (ciasto popularne w krajach arabskich). Posileni i w dobrych humorach poszliśmy spać.

Następnego dnia rozdzieliliśmy się w okolicy miasta Kerma. Holendrzy pojechali w dalszą drogę, a my chcieliśmy zwiedzić archeologiczne pozostałości stolicy państwa z epoki brązu. Najpierw jednak pojechaliśmy na miejscowy rynek uzupełnić prowiant. W pewnym momencie, przejeżdżając wąską ulicą zobaczyliśmy w małym pomieszczeniu ekran komputerowy. Pomyśleliśmy, że to kawiarenka internetowa i zatrzymaliśmy się w tym miejscu. Okazało się, że trafiliśmy do prywatnego domu, którego głowa Abdel Said prowadził laboratorium medyczne. Zostaliśmy wyprowadzeni z błędu co do internetu i zaproszeni na herbatę.

Z wielką radością przyjęliśmy zaproszenie bo była to okazja do przeczekania kilku chwil w cieniu, gdyż słońce tego dnia znowu nas nie oszczędzało. Siedzieliśmy z całą rodziną na osłoniętym ganku, popijając herbatę i racząc się daktylami. W pewnym momencie dołączył do nas Abdel Rahim nauczyciel języka angielskiego wykładający w lokalnych szkołach i rozmowa nabrała tempa. Po jakimś czasie, razem z nauczycielem ruszyliśmy zwiedzać pozostałości historycznej stolicy.

Władcy Kermy zbudowali swoje królestwo na południe od Egiptu i prowadzili bardzo aktywną politykę zagraniczną. Sprzymierzyli się z Hyksosami przeciw faraonom i budowali swą siłę w regionie. Jeden z potężnych królów kermańskich został pochowany wraz ze swą kilkusetosobową świtą i potężnymi stadami bydła.

Po zwiedzaniu Abdel Rahim zaprosił nas do siebie do domu, by przeczekać najgorętszą część dnia i ruszyć w dalszą drogę jak będzie nieco chłodniej (chłodniej w tym wypadku oznacza 43 stopnie). Zostaliśmy poczęstowani chłodnym karkade (hibiskus), herbatą i zalegliśmy na łóżkach. Mnie dopadła niemoc i zapadłem na dłuższą drzemkę, a Basia kontynuowała pogawędkę. Przez dom przewinęło w tym czasie kilka osób, między innymi koleżanka z pracy naszego gospodarza, nauczycielka Aida. Zaczęliśmy rozmawiać na temat trudów życia w Sudanie i Aida powiedziała nam, że ledwie wiąże koniec z końcem. Stosunkowo niedawno opuścił ją mąż i zostawił z dwójką synów. Praca w szkole przynosi jej prestiż, ale nie daje dużych środków na utrzymanie. By utrzymać rodzinę Aida wyplata maty i sprzedaje je turystom w lokalnym muzeum, szyje ubrania na zamówienie, wynajmuje się do gotowania i pieczenia ciast na przyjęciach. W związku z jej ciężką sytuacją naszła nas następująca refleksja: kupując pamiątki z podróży często ostro się targujemy i udaje się nam zbić cenę o ileś tam procent, co tak naprawdę dla nas jest niewielką oszczędnością, dumni ze swoich osiągnięć odchodzimy od stoiska zadowoleni ale zastanówmy się czasem nad tym, że ta utargowana przez nas niewielka kwota, dla ludzi takich jak Aida może być poważnym uszczerbkiem w rodzinnym budżecie.

Żona Abdel Rahima przygotowała dla nas posiłek i w dalszą drogę ruszyliśmy z pełnymi brzuchami. Dojechaliśmy do Dongoli, zrobiliśmy zakupy, sprawdziliśmy miejscowy hotel którego pokoje przypominały rozpalone wnętrze piekarnika i uciekliśmy z miasta w poszukiwaniu noclegu na pustyni.

Sudan, Wadi Halfa, 16-19,07,2010

Nasz prom dobił do brzegu w Wadi Halfa planowo o 11 rano. Poprzedniego dnia przeszliśmy na pokładzie badania lekarskie polegające na wsadzeniu do ucha elektronicznego termometru oraz wstępną odprawę paszportową. Przed zejściem na ląd spotkaliśmy się jeszcze raz z pogranicznikami i otrzymaliśmy dokument pozwalający na poruszanie się po Sudanie. By zejść na nabrzeże musieliśmy odczekać niemałą chwilkę, bo 750 innych pasażerów zechciało to zrobić w tym samym czasie. Do dyspozycji mieliśmy tylko jedne drzwi zabarykadowane przez policję sprawdzającą paszporty i wielki tłum ludzi z bagażami pchający się do wyjścia. Atmosfera była nieco napięta: miażdżone przez dorosłych dzieci płakały, kobiety chcące osłonić swe pociechy krzyczały, a mężczyznom puszczały nerwy i czasami wydzierali się na siebie.

Niestety nie sprzyjała nam aura bo stan wody w Nilu był na tyle niski, że prom zatrzymał się bardzo daleko od punktu odprawy celnej. Kiedy stan wody jest wyższy można przejść do niego pieszo, a tak pojawił się kolejny problem: trzeba przewieźć kilka kilometrów kilkuset ludzi z bagażami mając do dyspozycji mały autobusik i ciężarówkę. Nasza grupa załapała się na transport mieszany, pojechaliśmy ciężarówką razem z bagażami. Tłok był tak duży, że musiałem usiąść na czyjejś walizeczce z wielką maszyną do cięcia kafli i niestety na którejś z kolejnych dziur walizeczka nie wytrzymała. Jej właściciel nie był zbyt zadowolony ale słowo „malesz” (przepraszam) załatwiło sprawę.

Podczas odprawy poznaliśmy Mazara Mahira, człowieka który miał nam pomóc załatwić wszelkie formalności związane z wwozem naszych samochodów do Sudanu. Szybko przeszliśmy kontrolę bagażu, sprawdzono czy nie mamy alkoholu (w Sudanie obowiązuje prohibicja) i pojechaliśmy do hotelu. Mazar powiedział nam, że hotel Defentood jest przybytkiem w stylu nubijskim, co oznaczało małe pomieszczenie z miejscem na dwa łóżka, z klepiskiem, jednym oknem wychodzącym na korytarz, wentylatorem zamontowanym pod sufitem i dziurą w dachu dla polepszenia wentylacji. Jeżeli dodać, że byliśmy w najgorętszym miejscu Sudanu w najcieplejszym okresie roku (temperatura dochodzi do 50 stopni) to zapowiadały się bezsenne noce.

Wadi Halfa to małe miasteczko z szeregiem hotelików i restauracji pobudowanych dla obsługi podróżnych korzystających z promu. Pierwszego wieczoru nasi znajomi Bułgarzy Simeon i Bojko wypatrzyli lokal prowadzony przez młode Egipcjanki i stał on się naszą bazą na następne kilka dni, gdzie spędzaliśmy większość czasu, w skandalicznie wysokich temperaturach oczekując na przybycie naszych pojazdów.
Następnego dnia rano niespodzianka – barka przypłynęła i Mazar poganiał nas by jak najszybciej pojechać do portu. Załatwiliśmy rejestrację wiz w „Alien Registration Office” i pojechaliśmy do portu. Na miejscu okazało się, że i owszem barka dopłynęła, ale trzeba ją najpierw rozładować bo jest zbyt mocno zanurzona i nie da się wyprowadzić z niej naszych samochodów i motocykli. Czekaliśmy jeszcze ze dwie godziny zapewniani, że lada moment barka będzie rozładowana ale z tego co widzieliśmy, w dniu dzisiejszym, nie było na to szans. Na dodatek nasz „załatwiacz” gdzieś się ulotnił więc zrezygnowani wróciliśmy do miasta, do naszej bazy.

Cały następny dzień siedzieliśmy na werandzie naszej restauracji, przesuwając się w poszukiwaniu cienia. Temperatura osiągnęła magiczne 46 stopni w cieniu i kazała nam zweryfikować dotychczasowe pojęcie dotyczące gorącego dnia. Zaimponowali nam Bułgarzy którzy cały czas chodzili w motocyklowych spodniach i butach. Dzięki Bojko powstała też nowa jednostka czasu: „jeden chicken”, czyli czas jaki upływa pomiędzy zjedzeniem przez naszego znajomego kolejnej porcji kurczaka (kolega był potężnie zbudowany więc jeden chicken nie trwał zbyt długo). Nudząc się chcieliśmy trochę popracować i napisać co nieco do naszego bloga, ale panujące temperatury nie pozwalały na to. Nam brakowało sił, a komputer sam się wyłączał przegrzany. By jakoś przetrwać noc w naszym pokoju hotelowym polaliśmy klepisko, zanurzyliśmy prześcieradła w wodzie i zawinięci w nie próbowaliśmy zasnąć.

Nowy dzień w Wadi Halfa nie zaskoczył nas niczym szczególnym – było gorąco, bardzo gorąco. Wypijaliśmy hektolitry wody ale i tak poruszaliśmy się jak lunatycy. W pewnym momencie nasi motocykliści nie wytrzymali i pojechali do portu wziąć sprawy w swoje ręce. Po południu otrzymaliśmy od nich telefon, że jest szansa na rozładowanie barki więc z radością ruszyliśmy do portu. Radość nie trwała zbyt długo i wspólnie powróciliśmy do miasta szacując, że jutro około południa będziemy mogli ruszyć naszymi pojazdami drogę. Zasiedliśmy w naszej bazie na następne kilka chickenów i spokojnie czekaliśmy. Po jakimś czasie pojawił się Kanadyjczyk Mike i z dziwną miną opowiedział o spotkaniu z generałem służby celnej. Na ulicy zaczepił go ów jegomość i zasypał lawiną pytań o angielskie terminy medyczne. Pytał co to wazektomia, macica, co oznacza termin jurny itp., a na koniec zaprosił Mika do siebie, do biura. Biedny Kanadyjczyk zastanawiał się jak odmówić temu zaszczytowi i nie urazić generała. Cała nasza grupa stwierdziła, że musi się trochę poświęcić bo może to przyspieszyć procedury wydobycia naszych maszyn.
Pod koniec dnia umęczeni czekaniem i temperaturą, z lekka zrezygnowani, odmierzaliśmy czas kolejnymi chickenami, przy czym Bojko wodził tęsknym wzrokiem i pytał gdzie jest nasz przyjaciel Mazar, wykonując swym potężnym ramieniem ruch jakim Obelix wyrywał swoich przeciwników z butów i wysyłał ich w niższe warstwy stratosfery.

Jakoś przetrwaliśmy kolejną noc w nubijskim hotelu i z wyraźnym wrażeniem deja vu zasiedliśmy rankiem w naszej bazie. Przez te kilka dni sporo nauczyliśmy się o czasie. Na zadane pytanie „kiedy?” ludzie w Wadi Halfa odpowiadają „one minutes”. Na nasze stwierdzenie, że nie mamy czasu dziwią się, że można nie mieć czegoś czego nie widać i czego nie można fizycznie dotknąć. Sudańczycy sami mówią, że w Sudanie zaraz po człowieku czas liczy się najmniej i opowiadają taką anegdotę: umawia się dwóch kolegów, spotkajmy się jutro o 10, jeżeli do 11 się nie pojawię to czekaj na mnie do 12, jeżeli o 13 dalej mnie nie będzie to o 14 możesz iść do domu.

Oceniliśmy, że trzeba będzie poczekać jeszcze z 5 chickenów lecz tak naprawdę ostatni pojazd zjechał z barki po zachodzie słońca. Oczywiście okazało się, że rozładowana barka zbyt mocno wynurzyła się z wody i by móc z niej zjechać w ruch poszły trapy, drewniane palety i worki z kamieniami. Urząd celny był już nieczynny, a jutro piątek, dzień wolny i sobota również wolna dla urzędników, więc musieliśmy zapłacić dodatkowe pieniądze za pracę celników w godzinach nadliczbowych. Wszystkie formalności załatwiliśmy około 10 w nocy i postanowiliśmy, że następnego dnia rano wyruszamy. Cała grupą zakończyliśmy dzień małym toastem, ginem, który udało się nam wwieźć w naszym aucie.